“Καταλαβαίνοντας” δεκαπεντάχρονους ή απωθώντας τις ευθύνες στο (πολιτικά) ακαταλόγιστο Παρασκευή, 19 Δεκεμβρίου, 2008
Posted by contralegem in Επικαιρότητα.Tags: griots, σύνταξη κοινωνίας, Βία, δεκαπεντάχρονοι
10 comments
Σε αυτό το σχόλιο με απασχολεί ένα φαινόμενο που μου έκανε μεγάλη εντύπωση στα τελευταία γεγονότα: η έντονη παρουσία σ΄αυτά εφήβων 15-16 χρόνων. Και ακόμα περισσότερο: ο τρόπος που αντιμετώπισε την – πρωτόγνωρη – εμπλοκή σ’ αυτά η ελληνική κοινωνία – ή το μέρος της εκείνο τουλάχιστον που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε “διαλεγόμενο δήμο”.
Οι παρακάτω σκέψεις είναι περισσότερο μια κωδικοποίηση της γνώμης που εξέφρασα σε άλλο χώρο, όπως επωφελήθηκε από τα εκεί σχόλια του aerosol.
Παρατηρώντας τις αντιδράσεις στα γεγονότα και την καταγραφή τους από τα Μέσα, μου δόθηκε η εντυπωση οτι λίγο-πολύ περιορίστηκαν σε μια ευχή να προσπαθήσουμε να “καταλάβουμε τα παιδιά”, αντί να τους “δείξουμε” που πρέπει να στραφούν για να ζητήσουν ένα μέλλον καλύτερο απ’ το δικό μας.
Με την παραπάνω φράση εννοώ οτι ένα σημαντικό τμήμα των γραπτών και ηλεκτρονικών ΜΜΕ αντιμετώπισε την “οργή των παιδιών” ως ώριμη και κατασταλαγμένη πολιτική άποψη. Ως μια θέση για την οργάνωση της κοινωνίας την οποία οι υπόλοιποι (συμβιβασμένοι μη-15χρονοι) έπρεπε να καταλάβουμε (με την έννοια του άκριτα αποδεχθούμε, εξηγώ παρακάτω τη χρήση της λέξης).
Τι είναι όμως αυτό στο οποίο αποτύχαμε ”εμείς” (οι μη 15χρονοι – ο εν ελευθερία και ορθώ λόγω διαλεγόμενος δήμος); Τι θα μπορούσαμε να δείξουμε, οταν έχουμε κατά τεκμήριο αποτύχει να χτίσουμε μια κοινωνία που να χωράει το όνειρο; Γιατί να μην είναι καλύτερο να μηδενίσουμε το κοντέρ και να αφήσουμε τα παιδία των 15χρόνων να ξεκινήσουν από την αρχή. Όπως αυτά θέλουν. Ακόμα και αν είναι με πέτρες και διημέρευση στο δρόμο. Και κατάργηση του Σχολείου (ως ιδέα).
Αυτό που θα ‘πρεπε να δείξουμε (το ρήμα ίσως δεν είναι δοκιμο – εννοώ: προτείνουμε) είναι κατά τη γνώμη μου ο τρόπος με τον οποιο μπορεί να παραχθεί πολιτική ικανή ορίσει την κοινωνική συμβίωση. Με τη ορθολογική διαλεκτική αντιμετώπιση των κοινωνικων προβληματων. Με τη γνώση.
Αυτό που θα περίμενα από “εμάς” είναι να προτείνει (δείξει) σε αυτούς που αρκούνται σήμερα να βγαίνουν φωνάζοντας στο Δρόμο ποιες είναι οι εναλλακτικές που έχουν μπροστά τους. Κανείς δεν μπορεί να χτίσει την κοινωνία από την αρχή (ούτε οι σημερινοί 15χρονοι). Αυτό είναι δυσβάσταχτα δυσκολο. Είναι σαν να λέμε οτι επειδή το Ελληνικό κράτος του 2008 είναι αποτυχημένο, πρέπει να δοθεί στους δεκαπεντάχρονους η δυνατότητα να αρχίσουν χωρίς καθόλου κράτος. Να δοκιμάσουν την κατά Hobbes φυσική κατάσταση. Ενώ ξέρουμε οτι κάτι τέτοιο οδηγεί σε ανελευθερία. Ενώ ξέρουμε οτι τότε θα μιλήσει μόνο το μαχαίρι.
Αυτό που έλλειψε απο την απόδοση των γεγονότων ήταν, κατα τη γνώμη μου, μια εποικοδομητική διαλεκτική ικανή να δώσει σε αυτούς που σήμερα (αντικειμενικά λόγω της ηλικίας τους) δεν μπορούν να πάρουν πολιτικές αποφάσεις εκείνα τα ερεθίσματα να της αναζητήσουν.
Αυτό με τη σειρά του δεν πρέπει να μας φαίνεται περίεργο ή υπέρμετρα πατερναλιστικό. Είναι ακριβως ο ρόλος που (θα έπρεπε να) υπηρετεί το σχολείο: να μεταδίδει γνώση και ερεθίσματα ώστε αυτοί που έρχονται να ζουν καλύτερα από αυτούς που πέρασαν. – Γιατι βέβαια δεν νομίζω οτι πιστεύει κανεις οτι οι 15χρονοι θα έπρεπε να αφεθούν να ανακαλυψουν όλα τα γνωστικά αντικείμενα εκ νεου…
Με την ίδια έννοια που αυτόν βλέπω ως τον (απαραίτητο) ρόλο του σχολείου, έτσι θα περίμενα να λειτουργήσει και ο δημόσιος διάλογος στο χώρο της πολιτικής.
Η γνωμη μου είναι πως στον ρόλο αυτό απέτυχε. Αυτό που κυριάρχησε είναι μια ρομαντική – προκοινωνική θεώρηση οτι δήθεν οι 15χρονοι είναι φορείς μιας φυσικής αλήθειας. Γι’ αυτο και η βία (ο όρος τεχνικά) που ασκουν δικαιολογείται. Απο κάποια υπερκόσμια, ανορθόλογη οργη…
Είδαμε δηλαδή (και βλέπουμε), την άκριτη αποδοχή μιας ορισμένης αντίδρασης ως κατι δικαιωματικά (λόγω νεοτητας) σωστό. Αρκεστήκαμε να “καταλάβουμε” όχι καταβάλοντας την αναλυτική (και απαραίτητη διεργασία) απέναντι στο κοινωνικό φαινομενό, αλλά δείχνοντας μια άκριτη, μεταφυσική συμπάθεια και αποδοχή.
Ίσως αυτό το τελευταίο να είναι το κλειδί για να καταλάβουμε πολλά από τα γεγονότα που έζησε η Αθήνα τις τελευταίες μέρες: είδαμε μια κοινωνία που προσπαθεί να απαντήσει στα ερωτήματα της οργάνωσής της τάσσοντας τον Λόγο και τη Αδιαμεσολάβητη Οργή στη ίδια (τουλάχιστον) Τάξη… Μια κοινωνία που προσπαθεί να αναζητήσει τους άξονες της σύνταξής της όχι στη διαλεκτική αναζήτηση του ορθολογικού, αλλά σε όρους όπως οργή, οίκτος, συμπάθεια ή θρήνος…
Αν ψάχνουμε εκεί τις απαντήσεις που ζητάμε, μπορούμε να αρκεστούμε στα συνθήματα και τις κραυγές παιδιών του γυμνασίου ή εκείνων που ηλικιακά μόνο δεν βρίσκονται σ΄αυτή την κατηγορία… Αν όχι, πρέπει να ψάξουμε τι δεν πήγε (κι αυτή τη φορά) σωστά…
Επί των αιτίων Παρασκευή, 12 Δεκεμβρίου, 2008
Posted by contralegem in Επικαιρότητα.Tags: Βία, Κράτος
2 comments
Παρακάτω καταθέτω μερικές σκέψεις για τους λόγους των πρόσφατων ταραχών. Προφανώς καμμία αξίωση πληρότητας δεν εγείρουν… Είναι απλώς τι βλέπω εγώ τώρα ως λόγους αυτού – του ξεχωριστού – που ζήσαμε…
Ο πρώτος αφορά την οργάνωση της Ελληνικής Πολιτείας καθαυτής.
Εξηγούμαι: Μιλούσα χθές μ’ ένα Γερμανό φίλο για τα γεγονότα. Μολις τελείωσα την αφήγηση, με ρώτησε: γιατί δεν συνελήφθη απλώς ο αστυνομικός, να δικαστεί, να καταδικαστεί αν είναι ένοχος και να φυλακισθεί. Και αν υπάρχουν ευθύνες για την οργάνωση της αστυνομίας συνολικά, να καταλογιστούν πολιτικά.
Αυτό που με εντυπωσίασε ήταν η φυσικότητα με την οποία είπε τα παραπάνω. Ηταν προφανές οτι αποτελούσαν κτήμα του συνειδητού του. Εμπεδωμένες αρχές.
Στην Ελλάδα το συλλογιστικό αυτό δεν επικράτησε. Αντίθετα ο κόσμος βγήκε στους δρόμους (έστω και ειρηνικά – δεν μιλώ εδώ για βία). Γιατί;
Φαίνεται οτι ο τρόπος οργάνωσης και άσκησης της κρατικής εξουσίας δεν έγινε ποτέ κτήμα της ελληνικής κοινωνίας. Οι απαντήσεις δηλαδή στα ερωτήματα γιατί και πως το κράτος (και μόνο) ασκεί βια (εξουσία).
Μια πρώτη δικαιολογία θα ήταν το άσχημο ιστορικό της ελληνικής εκδοχής του κρατικής εξουσίας, το οποίο δημιουργησε μόνιμα αντανακλαστικά δυσπιστίας: χουντα, διώξεις κτλ. Ειναι ένας λόγος. Νομίζω όμως δευτερεύων.
Ο σημαντικότερος είναι το ότι το προβλημα δεν απασχολησε ποτέ, απ’ οτι φαινεται, ουσιαστικά την ελληνικη κοινωνία … Κι αυτό ίσως γιατι δεν πέρασε τον αγγλικό Civil war, τη γερμανική φεουδαρχία ή το γαλλικό ancien régime. Ίσως γιατι δεν ανέπτυξε ποτέ μια αρκετά μεγάλη τάξη ικανή να την απασχολήσουν αυτά τα ζητήματα. Ένα είναι σίγουρο: ο λόγος και ο τρόπος οργάνωσης κεντρικής εξουσίας της είναι ξένος. Θα έλεγε κανείς ιδεολογικά της επιβλήθηκε.
Γι’ αυτό κάθε φορά τον επανεξετάζει και τον αμφισβητεί. Θα μπορούσε να ήταν κατι καλό, αν δεν ξεκινούσε κάθε φορά από το μηδέν… Σε κάθε περίπτωση δεν εμπιστεύεται τις μεθόδους διαχείρησης κεντρικής εξουσίας.
Ο δεύτερος λογος που εντοπιζω πρόχειρα είναι η κυριαρχία του Ψεύτικου και του Ασήμαντου στην ελληνική κοινωνία.
Εδώ θα ενέτασσα όλα τα φαινόμενα νεποτισμού, πολιτιστικής ανεπάρκειας, δημοσιογραφικής ανικανότητας, παθολογικά ηλίθιων τηλεπερσόνων.
Είναι αλήθεια οτι ανάλογη τάση είναι κοινή (με σημαντικές πάντως διαφοροποιήσεις) σε όλες σχεδόν τις καπιταλιστικά οργανωμένες κοινωνίες.
Στην Ελλάδα όμως εχεί λάβει συγκλονιστικές, κοινωνικά ανεπανάληπτες διαστασεις. Οι κοινωνικές δομές παράγουν πια καθημερινά και by default Ασημαντότητα και Ψέμα.
Αυτό είναι κατι που συνταράσσει τα θεμέλια κάθε κοινωνικής δομης. Τα συντρίβει, τα διαλύει.
Κανείς – και πάνω απ’ όλα ο νέος - δεν μπορεί να δεχθεί οτι η κοινωνική του υπόσταση πρέπει να στηριχθεί σε τέτοιες βάσεις. Χωρίς (πραγματικές, αληθείς και κατα τουτο σημαντικές) σταθερές για να οργανώσει κάποιος την κοινωνική του υπαρξη, η ίδια αυτή η ύπαρξη γίνεται απλώς μη-διαχειρίσιμη . Το άτομο είναι κάτω απο τέτοιες περιστάσεις ριζικά ανελεύθερο.
Κανείς δεν μπορεί να το ανεχθεί για καιρό αυτό. Αντιδρά. Και απ’ οτι φαίνεται ακόμα και χωρίς στόχο. Χωρίς ιδεολογία.
Αν σ΄αυτά προσθέσει κανείς και τις πάγιες ανεπάρκειες των καπιταλιστικών συστημάτων παραγωγής, έχει μια κάπως πιο πλήρη είκονα του “γιατί”. Ενός “γιατί” που φαίνεται πάντως οτι θα μας αποσχολήσει για πολύ… Ή τουλάχιστον έτσι θα έπρεπε…
